De verandering in eigen hand nemen: In gesprek met Bianca Streng van Future Up

In dit exclusieve interview reflecteert Bianca Streng, programmamanager Textiel bij de Nederlandse duurzame business council Future Up (voorheen MVO Nederland), op wat er echt nodig is om de overgang van de mode-industrie van intentie naar implementatie te katalyseren. Haar perspectief is gevormd door twee decennia in modeontwerp, ondernemerschap en consulting. In haar nieuwe rol bij Future Up roept ze een unieke adviesraad voor de industrie bijeen die zich richt op het strategiseren en oplossen van problemen bij de circulaire overgang van de mode-industrie. 

V: Bianca, je begon je carrière als modeontwerpster. Wat bracht je ertop om je focus te verbreden naar het onderzoeken van circulaire transformatie op systeemniveau? 

Ik begon met een grote droom: kleding ontwerpen voor zoveel mogelijk mensen. En voor een tijdje werkte dat prima. Na mijn studie modevormgeving heb ik meer dan tien jaar kleding ontworpen voor verschillende grote retailers en merken hier in Nederland. Maar na verloop van tijd werd het onmogelijk om de impact van de industrie te negeren: de schaal van de productie, de druk op mensen in de waardeketen en de milieukosten. 

Dat besef bracht een verschuiving teweeg. Ik besloot om me niet langer te richten op het ontwerpen van meer producten, maar op het herontwerpen van het systeem zelf. Ik richtte een duurzaam modemerk op, begon mijn eigen adviesbureau voor circulariteit en schreef een boek, Kledinghoop, waarin ik mijn visie op de stappen die nodig zijn voor een duurzame transitie van de industrie uiteenzette. In 2023 ben ik begonnen met mijn huidige functie bij Future Up, waar we ons inzetten om de juiste belanghebbenden aan tafel te krijgen om een collectief pad voorwaarts uit te stippelen. 

V: Bij Future Up ligt het zwaartepunt van je werk op post-consumer textiel. Waarom is deze fase van de levenscyclus van een product zo belangrijk? 

Natuurlijk is productontwerp de sleutel tot het verlengen van de levensduur van producten. Maar als we veranderingen op grote schaal willen versnellen, moeten we ook aandacht besteden aan wat er na de primaire gebruiksfase gebeurt. Hedentendagebereiken enorme hoeveelheden textiel het einde van hun eerste leven zonder een levensvatbaar tweede leven. Ons werk richt zich op het samenbrengen van lineaire en circulaire spelers om duurzame bedrijfsmodellen te ontwikkelen voor deze post-consumer fase - of dat nu reparatie, recommerce of recycling is. De uitdaging is niet een gebrek aan ideeën, maar een gebrek aan samenwerking. Veel bedrijven werken nog steeds binnen traditionele toeleveringsketens, terwijl circulaire oplossingen vaak buiten die structuren vallen. Onze rol is het overbruggen van die kloof. 

V: Samenwerking is duidelijk een belangrijk thema als het gaat om het versnellen van circulariteit. Hoe ziet een effectieve samenwerking er in de praktijk uit? 

Een van de belangrijkste inzichten is dat merken niet alle circulaire infrastructuur zelf hoeven te bezitten om een betekenisvolle impact te maken. Sterker nog, het is vaak effectiever om dat niet te doen. Merken en retailers hebben al sterke capaciteiten - ontwerp, klantrelaties, merchandising. Reparatie, wederverkooplogistiek of textielrecycling vereisen een heel ander soort expertise. Als bedrijven alles intern proberen te doen, vertraagt de vooruitgang. Als ze samenwerken met specialisten, zoals logistieke dienstverleners, reparatieplatforms en recommerce-experts, worden circulaire modellen veel sneller levensvatbaar. Bij Future Up is onze rol vaak die van verbinder. We brengen de juiste spelers bij elkaar, faciliteren het delen van kennis en helpen bedrijven partners te vinden die ze anders misschien niet tegenkomen. 

V: Beleid is in toenemende mate een belangrijke drijfveer voor merken over het hele spectrum. Hoe ziet u de invloed van regelgeving op de adoptie van circulaire producten? 

Beleid speelt een cruciale rol in het creëren van momentum, ook voor bedrijven waar duurzaamheid niet de eerste prioriteit . Koplopers erkennen al jaren de noodzaak om duurzamer te worden, maar vrijwillige actie is niet genoeg om systemische verandering teweeg te brengen. Instrumenten zoals de uitgebreide verantwoordelijkheid van producenten, het recht op reparatie en de verordening inzake ecologisch ontwerp voor duurzame producten zorgen nu voor meer duidelijkheid en urgentie. Regelgeving alleen zal echter geen transformatie teweegbrengen. Waar het om gaat is hoe bedrijven deze eisen integreren in hun strategie. Circulariteit moet op directieniveau worden ingebed en niet worden behandeld als een parallelle of aparte agenda. 

V: Die integratie klinkt uitdagend. Wat zijn de belangrijkste barrières die je ziet binnen organisaties? 

Een van de grootste uitdagingen is het vertalen van duurzaamheidsambities naar strategische en financiële taal die weerklank vindt op leiderschapsniveau. Veel organisaties scheiden financiële KPI's van duurzaamheidsdoelen, wat het moeilijk maakt om prioriteit te geven aan circulaire investeringen op de lange termijn. Gegevens zijn hier cruciaal. Als bedrijven de financiële, ecologische en sociale impact van circulaire bedrijfsmodellen kunnen aantonen - ondersteund door robuuste gegevens - wordt het veel gemakkelijker om interne afstemming op te bouwen. Daarom zijn kaders zoals CSRD en ESRS, hoewel complex, uiteindelijk krachtige hulpmiddelen. Ze creëren een completer risicobeeld, stimuleren transparantie en maken betere strategische beslissingen mogelijk. Bij Future Up hebben we zelfs een speciaal leiderschapsprogramma ontwikkeld om directeuren en C-level management te helpen circulariteit te integreren in hun bedrijfsbeleid. 

V: Het klinkt alsof gegevens een belangrijk stuk van de puzzel zijn, maar het kan ook een van de meest complexe gebieden zijn om te beheren. Hoe kunnen bedrijven dit aanpakken? 

De uitdaging ligt niet alleen in het verzamelen van gegevens, maar ook in het afstemmen ervan op de hele waardeketen. Merken vragen vaak om informatie van leveranciers, om er vervolgens achter te komen dat de beschikbaarheid van gegevens halverwege in de waardeketen stopt. Tegelijkertijd kunnen leveranciers door tientallen klanten om vergelijkbare gegevens in verschillende formaten worden gevraagd. We hebben een gedeelde infrastructuur en gemeenschappelijke standaarden nodig - van digitale productpaspoorten tot interoperabele rapportagesystemen. Initiatieven die werken aan wereldwijde gegevensstandaarden zijn een belangrijke stap, maar succes is afhankelijk van samenwerking en wederzijds begrip. Begin dit jaar organiseerden we een bijeenkomst waar zowel textiel- als voedingsmiddelenbedrijven samenkwamen om te praten over transparantie in de toeleveringsketen. Het doel was om drie goede praktijkvoorbeeldenuit elke sector te delen, en wat je zag was dat mensen uit de verschillende sectoren elkaars uitdagingen herkenden. Er was ook veel wederzijdse inspiratie, met oplossingen die gedeeld werden voor transparantie op verschillende ESG-gebieden - zoals arbeidsomstandigheden - en ook hoe je interoperabiliteit tussen verschillende leveranciers en nalevingsplatforms kunt garanderen. Het forum liet goed zien waarom de inspanningen van de sector op het gebied van transparantie een gezamenlijke reis moeten zijn. 

V: Communicatie over duurzaamheid wordt steeds gevoeliger, met meer robuuste regelgeving op EU- en nationaal niveau. Hoe moeten bedrijven dit aanpakken? 

Het is begrijpelijk dat veel bedrijven in de modebranche voorzichtiger zijn geworden met het communiceren van de duurzaamheidsvoordelen van hun producten. De regelgeving betekent terecht dat alle duurzaamheidsclaims onder de loep worden genomen, met een hoge lat voor het aantonen van de verdiensten van je producten. Voor mij sluit dit mooi aan bij de vorige vraag, in die zin dat deze bewijzen voortkomen uit uitgebreide en gedetailleerde rapportage. Daarom ligt de oplossing volgens mij niet in stilzwijgen - of zogenaamde green-hushing - maar in het opbouwen van geloofwaardigheid in de integriteit van je rapportagesystemen. In hun communicatie moeten merken zich baseren op gegevens, transparant zijn over vooruitgang en eerlijk over uitdagingen.  

V: Je hebt onlangs een adviesraad voor textiel opgericht binnen Future Up. Welke rol speelt deze in de transitie? 

De adviesraad bestaat om ervoor te zorgen dat ons textielprogramma is afgestemd op de werkelijke behoeften van de markt. Het brengt bedrijven uit verschillende delen van de waardeketen samen - waaronder een grote Nederlandse retailer, circulaire innovatie scale-ups, werkkledingproducenten en infrastructuurpartners zoals Bleckmann. Het doel van deze brede aanpak is om oplossingen met langetermijnresultaten te leveren door strategische input uit de eerste hand van verschillende spelers uit de industrie te integreren. In plaats van te werken op basis van aannames, testen we onze richting met de mensen uit de praktijk die de veranderingen in de praktijk gaan uitvoeren. Deze dialoog verscherpt onze focus en helpt ervoor te zorgen dat de oplossingen die we ontwikkelen praktisch, schaalbaar en relevant zijn. Wat tot nu toe duidelijk naar voren is gekomen uit onze gesprekken is dat circulaire transformatie niet begint met technologie of doelen, maar met een combinatie van leiderschap en samenwerking. Vooruitgang is afhankelijk van gedeelde infrastructuur, goed op elkaar afgestemde stimulansen en de bereidheid om over traditionele grenzen heen samen te werken. 

V: Als je vooruit kijkt, wat geeft je dan vertrouwen over de toekomst van circulariteit in de mode? 

Wat mij enthousiast maakt, is dat we echte beweging zien op meerdere fronten. Veel daarvan wordt natuurlijk gedreven door beleid, maar daarnaast zien veel meer merken de voordelen in termen van afvalvermindering, levensduurverlenging en klantenloyaliteit. De wederverkoopmarkt groeit sneller dan de traditionele detailhandel. Reparatie- en opknapdiensten worden mainstream. Er ontstaat wat je zou kunnen omschrijven als een convergentie in de motivaties van merken, klanten en regelgevers. En hoewel ik geloof dat dit convergentiepunt nog ver weg is, hebben we een duidelijke richting en tools en processen om ons daar te brengen. Merken hoeven niet alle expertise zelf in huis te hebben, maar ze moeten wel proactief zijn in het zoeken en beoordelen van de juiste partners. Ik denk dat naarmate meer en meer in het reine komen met het veranderende industriële landschap, we een grote toename zullen zien van circulaire service . We hebben alles op zijn plaats om samen verder te gaan naar de volgende fase, dus het is een spannende tijd.